Hormoonverstoorders komen vaker voor op de werkvloer dan je zou denken, en hun impact is verre van onschuldig. Nieuwe informatie van het Franse INRS maakt duidelijk hoe breed en diepgaand werknemers kunnen worden blootgesteld aan deze stoffen. Dankzij een geactualiseerd webdossier én een praktisch hulpmiddel in Excel, kunnen bedrijven voortaan gerichter risico’s detecteren en beperken.
Wat zijn hormoonverstoorders?
Hormoonverstoorders zijn chemische stoffen die het hormonaal systeem kunnen verstoren. Ze kunnen de voortplanting beïnvloeden, groeistoornissen veroorzaken, bijdragen aan metabole aandoeningen of zelfs kankerverwekkend zijn. Volgens de WHO gaat het enkel om stoffen die daadwerkelijk schadelijke effecten veroorzaken, niet om elke chemische stof met hormonale activiteit.
Deze stoffen zijn lang niet enkel een milieuprobleem. Op de werkvloer kunnen werknemers rechtstreeks worden blootgesteld via huidcontact, inhalatie of accidentele inname. Denk aan oplosmiddelen, verf, pesticiden, detergenten, cosmetica en afvalstromen. De blootstelling kan hoger liggen dan in de algemene bevolking.
Nieuwe tools voor herkenning en preventie
1. Webdossier van het INRS
Het vernieuwde dossier geeft een overzicht van:
-
De werkingsmechanismen en gezondheidsimpact;
-
De blootstellingsbronnen op de werkvloer;
-
Inventaris- en detectietools;
-
De relevante regelgeving en de rol van preventiediensten (wat dus wel gericht is op Frankrijk, maar ook nuttig voor België).
📌 Tip: wie snel een overzicht wil van wat er leeft rond hormoonverstoorders in bedrijven, vindt in dit dossier een praktisch vertrekpunt.
2. Excel-tool met 344 stoffen
Een nieuwe Excel-tool bevat een lijst van 344 stoffen die in Europa in grote hoeveelheden worden geproduceerd en waarvan de endocriene werking bevestigd of vermoed wordt. Voor elke stof zijn de sectoren en gebruikstoepassingen (huidig en historisch) opgelijst, samen met CAS-nummers, CMR-classificatie, relevante regelgeving en links naar toxicologische fiches.
🎯 Vraag je je als werkgever af of je überhaupt met hormoonverstoorders te maken hebt? Deze tool helpt om dat gericht na te gaan.
3. Drie internationale referentielijsten
De INRS-aanpak steunt op drie grote databases:
-
DEDuCT: een academisch opgebouwde lijst van 792 stoffen, wetenschappelijk onderbouwd;
-
Anses-lijst: een lijst met 906 stoffen die ook in biociden en pesticiden voorkomen, inclusief prioriteiten voor risicobeoordeling;
-
ED Lists: Europese lijst van stoffen die al dan niet officieel als PE erkend zijn.
Van risicobeoordeling tot preventie
Een doordachte preventiestrategie bestaat uit verschillende stappen:
-
Identificatie: breng mogelijke hormoonverstoorders in kaart via de nieuwe tools en lijsten.
-
Evaluatie: beoordeel de blootstelling, maar wees voorzichtig; voor hormoonverstoorders is er vaak geen veilige drempelwaarde.
-
Substitutie of eliminatie: zoals bij CMR-stoffen is dit de eerste prioriteit.
-
Beschermingsmaatregelen: collectieve maatregelen primeren, persoonlijke bescherming is aanvullend.
-
Opleiding en communicatie: zorg dat medewerkers begrijpen wat hormoonverstoorders zijn en waar de risico’s liggen.
-
Aandacht voor zwangerschap en vruchtbaarheid: wees extra alert bij personen in de vruchtbare leeftijd en zwangere werknemers.
Reflectieve vragen voor jouw organisatie
-
Hebben we chemische producten in gebruik die op één van de drie lijsten staan?
-
Is het risico op hormoonverstoorders opgenomen in onze risico-inventaris?
-
Worden werknemers geïnformeerd over blootstelling en preventie?
-
Zijn er mogelijkheden tot substitutie van risicostoffen?
Waarom dit onderwerp aandacht verdient
De kans dat werknemers onbewust blootgesteld worden aan hormoonverstoorders is reëel. Toch duiken hormoonverstoorders zelden op in klassieke risicoanalyses, ook al is dat sinds onlangs toegevoegd aan de Codex als een specifieke risicogroep. De complexiteit van identificatie en het gebrek aan duidelijke grenswaarden werken verlamming in de hand.
Maar met de beschikbare tools is actie mogelijk. Wie vandaag de stap zet naar inventarisatie en bewustwording, kan toekomstige gezondheidsproblemen helpen voorkomen. Geen loze belofte, maar een kans om gezondheidspromotie écht te koppelen aan preventie.
Wil je er dieper in duiken? Raadpleeg dan de links hierboven of bezoek de overzichtspagina “Perturbateurs endocriniens” op de website van het INRS.
