Eurofound heeft een nieuw rapport gepubliceerd over de jobkwaliteit in de EU. De European Working Conditions Survey (EWCS) 2024 toont een gemengd beeld: werknemers in Europa ervaren betere arbeidsomstandigheden dan tien jaar geleden, maar tegelijk komen er nieuwe risico’s en uitdagingen op ons af. Voor preventieadviseurs en HR-professionals ligt de opdracht klaar om die trends tijdig te vertalen naar beleid en praktijk; van hittegolven tot algoritmische sturing, van werkdruk tot digitale autonomie.
Wat verstaan we onder jobkwaliteit?
Eurofound meet jobkwaliteit via zeven dimensies: fysieke omgeving, sociale omgeving, werktijdkwaliteit, werkintensiteit, vaardigheden en autonomie, loopbaanvooruitzichten en loon. Het gaat dus niet enkel over contract of salaris, maar ook over zaken als autonomie, sociale steun, risico’s en opleidingskansen.
Een job met kwaliteit levert niet alleen een gezondere, meer gemotiveerde medewerker op, maar versterkt ook de competitiviteit van organisaties. De Europese Commissie werkt daarom aan een Quality Jobs Roadmap (2025), die lidstaten en sectoren moet helpen om goede jobs te verankeren.
De vijf belangrijkste aspecten van werk voor mannen en vrouwen in verschillende leeftijdsgroepen. Van: Rapport Eurofound, p. 33.
Positieve evoluties
De EWCS 2024 brengt enkele bemoedigende trends:
-
Werktijdkwaliteit: minder lange werkdagen en -weken. Het aandeel werknemers dat meer dan 48 uur per week presteert, daalde van 19% (2005) naar 11% (2024). Flexibiliteit en autonomie over uurroosters nemen toe.
-
Fysieke omgeving: blootstelling aan klassieke risico’s zoals lawaai of zware lasten is gedaald.
-
Vaardigheden en training: meer toegang tot opleiding, meer kansen om nieuwe dingen te leren.
-
Loopbaanvooruitzichten: bijna de helft van de werknemers ziet perspectief in hun job, een stijging met 15 procentpunten sinds 2010.
Voor HR en preventie is dit goed nieuws: er is duidelijk ruimte ontstaan om werk duurzamer te organiseren.
Carrièrevooruitzichten per geslacht. Van: Rapport Eurofound, p. 16.
Nieuwe risico’s en hardnekkige verschillen
Toch is het beeld niet eenduidig.
-
Klimaat en gezondheid: episodische blootstelling aan hoge temperaturen is sterk toegenomen, vooral in bouw, landbouw en transport. Dit verhoogt risico’s op hitteziekte en arbeidsongevallen.
-
Sedentair werk: digitalisering zorgt dat 40% van de werknemers meer dan driekwart van de tijd zittend werkt. Dit vertaalt zich in nek- en rugklachten en verhoogd cardiovasculair risico.
-
Werkintensiteit: vrouwen rapporteren meer hoge werkdruk, emotionele belasting en storende onderbrekingen, vooral in zorg en onderwijs.
-
Sociale omgeving: verbale agressie en vernederend gedrag blijven een hardnekkig probleem, vooral in publieke sectoren met veel klantcontact.
-
Onzekerheid rond loon: 15% van de werknemers (12,9% in België) weet niet hoeveel ze de komende drie maanden zullen verdienen, met een piek bij jongeren en tijdelijk tewerkgestelden.
Langdurig zitten gedurende driekwart van de tijd of meer. Van: Rapport Eurofound, p. 5.
Digitale technologie en de nieuwe werkvloer
De survey legt ook de impact van technologie bloot:
-
Telewerk: 28% telewerkt geregeld, waarvan 9% in hybride vorm.
-
AI en algoritmisch management: slechts 12% gebruikt AI-tools (20% in België), maar de invloed groeit snel. Vooral in financiële diensten en logistiek ervaren werknemers dat computers taken verdelen, prestaties monitoren en roosters bepalen.
Dit creëert kansen (meer autonomie, betere samenwerking) maar ook risico’s (verlies van menselijke controle, meer druk).
Gebruik van AI tools. Van: Rapport Eurofound, p. 21.
Wat betekent dit voor werkgevers?
De cijfers zijn een wake-upcall. Ze tonen dat de uitdagingen niet meer enkel klassiek zijn (lawaai, chemie), maar ook klimaat, digitalisering en psychosociale belasting omvatten. Enkele aanbevelingen:
-
Integreer klimaatadaptatie in preventieplannen: denk aan hitteactieplannen, pauzes, schaduw, water en aangepaste persoonlijke beschermingsmiddelen.
-
Pak sedentair werk aan: via ergonomische werkplekken, beleid rond zitten-staan, en meer bewegingsprikkels.
-
Maak werkdruk en agressie bespreekbaar: investeer in leiderschap, vertrouwenspersonen en teamreflectie.
-
Voorzie opleidingsbudget en autonomie: werknemers die hun vaardigheden kunnen inzetten, blijven langer gemotiveerd.
-
Wees kritisch op digitale tools: stel de vraag: ondersteunt technologie medewerkers of stuurt ze hen enkel strakker aan?
Gezondheidsproblemen, naar beroep. Van. Rapport Eurofound, p. 23.
Reflectieve vragen voor organisaties
-
Herkennen we in onze organisatie de toename van hitte, zitten of werkdruk?
-
Is er evenveel aandacht voor psychosociale risico’s als voor fysieke veiligheid?
-
Hoeveel autonomie hebben medewerkers werkelijk over hun uren en taken?
-
Gebruiken we technologie om mensen te ondersteunen of om ze te controleren?
Conflicten tussen werk en privéleven. Van; Rapport Eurofound, p. 26.
Slot
De EWCS 2024 toont dat jobkwaliteit vooruitgaat, maar tegelijk fragiel blijft. Voor preventieadviseurs en HR-professionals ligt er een kans om vooruit te denken: wie vandaag investeert in duurzame werkcondities, wint morgen aan motivatie, productiviteit én welzijn.
Misschien is de grootste les wel deze: een kwaliteitsvolle job is geen luxe, maar een noodzakelijke voorwaarde om als organisatie en samenleving veerkrachtig te blijven.
