Wie is in jouw organisatie verantwoordelijk voor het veiligheidsbeleid? De eigenaar, de vestigingsdirecteur, een interne preventieadviseur of een werknemersvertegenwoordiger? Een grootschalig Europees onderzoek werpt nieuw licht op deze vraag – en het antwoord is verrassend helder: hoe goed bedoeld ook, eigenaars zouden beter níét zelf instaan voor veiligheid. De kans op arbeidsongevallen stijgt als zij deze taak op zich nemen. In dit artikel vat ik de belangrijkste bevindingen samen.
Wat zegt het onderzoek?
De studie werd gepubliceerd in het International Journal of Operations & Production Management en baseert zich op de ESENER-enquêtes van EU-OSHA. Meer dan 44.000 bedrijven uit 32 landen namen deel. De onderzoekers vergeleken welke functie binnen de organisatie verantwoordelijk was voor het veiligheidsbeleid, en wat het effect daarvan was op het aantal ongevallen. Daarbij hielden ze onder meer rekening met de bedrijfsgrootte en economische context.
Hoe de grootte van een vestiging meespeelt in het effect van wie het veiligheidsbeleid beheert op het aantal ongevallen; zowel bij VGW-functionarissen (a) als bij werknemersvertegenwoordigers (b).
De kern: eigenaars verhogen het risico
De resultaten zijn scherp: bedrijven waar eigenaars of partners het veiligheidsbeleid beheren, rapporteren méér ongevallen. En dat effect blijft overeind, zelfs na correctie voor andere factoren. De verklaring ligt in het spanningsveld tussen economische en sociale doelstellingen. Eigenaars zijn per definitie sterk gefocust op winst en groei. Veiligheid krijgt dan (vaak onbewust) een ondergeschikte plaats.
“Het is geen kwestie van slechte intenties,” zo benadrukken de onderzoekers, “maar van rolverwarring.” Een eigenaar die zelf instaat voor veiligheid, dreigt onbewust te prioriteren wat operationeel of financieel het meest “nuttig” is. En dat is niet altijd het veiligst.
Eén maat past niet voor elke onderneming
De juiste rolverdeling blijkt sterk afhankelijk van de bedrijfsgrootte.
-
In kleine ondernemingen (minder dan 50 werknemers) bleken werknemersvertegenwoordigers het meest effectief in het verlagen van het aantal arbeidsongevallen. Zij staan dicht bij het werkveld, kennen de risico’s en hebben doorgaans het vertrouwen van hun collega’s.
-
In grotere ondernemingen werkt het beter om een gespecialiseerde preventieadviseur of veiligheidsdeskundige in te schakelen. De complexiteit van processen en regelgeving vereist dan een meer professionele aanpak.
De boodschap is dus niet: “één oplossing voor iedereen”, maar wel: “kies bewust, afhankelijk van context en competentie.”
Wat betekent dit voor HR en preventie?
Deze studie zet aan tot reflectie.
-
Wie is vandaag verantwoordelijk voor veiligheid in jouw organisatie?
-
Is die persoon voldoende onafhankelijk, opgeleid en empowered om écht impact te hebben?
-
En hoe zorg je ervoor dat veiligheid niet ondergeschikt wordt aan operationele of commerciële druk?
Een aantal aanbevelingen:
-
Laat eigenaars of zaakvoerders niet zelf optreden als preventieadviseur, hoe goedbedoeld ook.
-
Investeer in deskundigheid: zorg dat de persoon die veiligheid beheert voldoende expertise, mandaat en tijd heeft.
-
In kleine organisaties: betrek actief werknemersvertegenwoordigers. Zij maken het verschil, ook zonder formele preventiediploma’s.
-
Zie veiligheid niet als “verantwoordelijkheid van één persoon”, maar als een gedeelde opdracht waar ook het leiderschapsteam en de medewerkers hun rol in opnemen.
-
En: verwar betrokkenheid met controle. Een eigenaar mag (moet!) veiligheid belangrijk vinden, maar net daarom moet die het overlaten aan mensen die het professioneel kunnen beheren.
Tot slot: goede bedoelingen zijn niet genoeg
Een herkenbare praktijk: een zaakvoerder die veiligheid zelf opvolgt, “omdat het te belangrijk is om uit handen te geven.” Goedbedoeld, loyaal, en vaak met de beste bedoelingen. Maar helaas… ook met meer risico’s op ongevallen als gevolg.
De les is duidelijk: wie veiligheid belangrijk vindt, moet het serieus nemen; en dus delegeren aan iemand die er de tijd, kennis en afstand voor heeft. Zoals een van de auteurs het verwoordt: “It seems more effective to give someone else the job, give them the resources, and back them up when safety priorities come in conflict with other operational goals.”
Een warme uitnodiging dus: durf kritisch kijken naar de rolverdeling in je organisatie. De veiligheid van medewerkers is het waard.
Meer weten? Het volledige onderzoek is terug te vinden via: Wiengarten, F. et al. (2025). Who should manage worker safety to reduce occupational accidents? International Journal of Operations & Production Management, 45(13), 63-90.
