Stressgerelateerd verzuim blijft stijgen, ondanks alle aandacht voor werkdruk en welzijn. Niet enkel in België; Nederland toont een gelijkaardige evolutie. Nieuwe cijfers van ArboNed en HumanCapitalCare tonen een toename van 8% in één jaar en 36% in vijf jaar tijd. Werknemers met stressklachten zijn gemiddeld 252 dagen uit de running, bij een burn-out zelfs tien maanden. De boodschap is duidelijk: stress is geen individueel probleem, maar een structurele uitdaging die vraagt om een andere aanpak van preventie, signalering en samenwerking.
Stress als grootste verzuimfactor
Het totale verzuimpercentage in Nederland lag in 2025 tot dusver op 4,8%, met zorg, industrie en vervoer als uitschieters. Achter die cijfers schuilt één opvallende trend: één op de vier verzuimdagen is stressgerelateerd. Hoewel slechts 10% van alle verzuimmeldingen langer duurt dan zes weken, vertegenwoordigt die groep maar liefst 81% van de verzuimdagen. De impact is dus enorm, zowel voor organisaties als voor het sociale zekerheidssysteem.
“De verwachting is dat het aantal arbeidsongeschikten de komende jaren verder zal stijgen”, zegt directeur en bedrijfsarts Iris Homeijer (HumanCapitalCare). “Langdurig verzuim wordt voor kleine ondernemers steeds moeilijker draagbaar, maar ook grotere organisaties voelen de druk op teams en de stijgende kosten.”
Inzichten in verzuimcijfers. Van: Rapport ArboNed en HumanCapitalCare.
In België liggen de cijfers nog aanzienlijk hoger, al zijn de meetmethodes minder uniform en wil ik voorzichtig zijn in het maken van een één-op-één vergelijking. Maar het totale verzuim in België voor 2024 werd geraamd tussen 8,6% en 10,3% van de werktijd, het dubbele dus van de Nederlandse cijfers. Dat verschil komt deels door de langere duur van afwezigheden in België, vooral bij chronische aandoeningen en psychosociale problemen. Ook speelt de ruimere toegang tot ziekte-uitkeringen een rol: Belgische werknemers vallen sneller en langer officieel uit, terwijl Nederlandse bedrijven meer nadruk leggen op re-integratie. De vergelijking toont dus niet alleen een verschil in cijfers, maar ook in beleid en cultuur rond ziekte en werk.
Een complex samenspel van factoren
Stressklachten ontstaan zelden door één oorzaak. Werkdruk, privéproblemen en maatschappelijke trends vloeien steeds vaker samen. De cijfers laten grote verschillen tussen sectoren zien: in de zorg ligt het stressverzuim het hoogst. Grote bedrijven rapporteren meer gevallen dan kmo’s, maar bij kleinere werkgevers zijn de gevolgen vaak zwaarder voelbaar.
Ook persoonlijke factoren spelen mee. Vrouwen hebben meer verzuimdagen door stress (31% tegenover 20% bij mannen), en parttimers meer dan voltijders. Levensfase, mantelzorg, relatieproblemen of gewoon de permanente druk van een “altijd-aan”-cultuur kunnen allemaal bijdragen. Digitalisering, vergrijzing, krapte op de arbeidsmarkt en technologische onzekerheid maken het plaatje compleet.
Kortom: stress is niet zomaar een symptoom, maar het resultaat van een systeem dat voortdurend onder spanning staat. Ik geef meer duiding hierover in een ander recent artikel “Op de rem! Wat de hypernerveuze samenleving doet met onze mentale gezondheid“.
Verzuim is een complex samenspel van factoren. Van: Rapport ArboNed en HumanCapitalCare.
Geen wondermiddel, wel een gedeelde verantwoordelijkheid
De reflex om te zoeken naar één oplossing (meer weerbaarheidstrainingen, een extra coach, of nóg een mindfulness-app) is begrijpelijk maar naïef. Een effectieve verzuimaanpak vraagt maatwerk, afgestemd op zowel de organisatie als de persoon. Preventie wordt nog te vaak over het hoofd gezien, terwijl daar juist de grootste winst ligt.
Preventie betekent meer dan een jaarlijkse workshop over stress. Het vraagt om structurele aandacht in de risicoanalyse, een doordacht beleid rond werkbelasting en autonomie, en regelmatige peilingen. HR en preventieadviseurs spelen hier een sleutelrol: niet alleen in het ontwerpen van maatregelen, maar ook in het zichtbaar maken van signalen die anders onopgemerkt blijven.
Van praten naar doen
De cijfers zijn alarmerend genoeg; de vraag is hoe we ze omzetten in actie.
-
Stimuleer vroegtijdige signalering. Een open cultuur waarin medewerkers klachten durven bespreken is de eerste verdedigingslijn.
-
Maak gebruik van de expertise van de arbeidsarts en de preventieadviseur psychosociale aspecten. Niet pas bij uitval, maar als sparringpartner om problemen te voorkomen.
-
Maak tijd en ruimte bespreekbaar. Kleine aanpassingen in werkindeling of verwachtingen kunnen grote effecten hebben.
-
Veranker welzijn in leiderschap. Managers moeten leren herkennen wanneer betrokkenheid omslaat in overbelasting.
Een laagdrempelig spreekuur, snelle toegang tot psychologische ondersteuning of een “preventief consult” kunnen soms het verschil maken tussen tijdelijk herstel en langdurige uitval.
De blinde vlek: vrouwengezondheid
Een opvallend, maar vaak vergeten aspect van stressverzuim is vrouwengezondheid. CBS en TNO meldden recent dat één op drie vrouwen hormonale klachten verbergt op het werk. Velen werken door, met alle gevolgen van dien. Het bespreekbaar maken van hormonale klachten kan ook deel uitmaken van een beleid rond duurzame inzetbaarheid. Ik heb het hier nog over gehad in het artikel “Gecoördineerd beleid voor menopauze: steun voor werknemers en werkgevers“.
Hier ligt dus een kans om taboes te doorbreken: informeer leidinggevenden, normaliseer het gesprek en geef vrouwen de ruimte om tijdig bij te sturen. Kleine aanpassingen (in werktijden, temperatuur of werkbelasting) kunnen grote verschillen maken.
Tot slot: van bewustzijn naar systeemverandering
De stijgende stresscijfers zijn geen tijdelijke golf, maar een structureel signaal. De vraag is niet langer of organisaties iets moeten doen, maar hoe structureel ze het aanpakken.
Een reflectievraag voor HR en preventie: “Wat doen we vandaag dat stress voedt, terwijl we denken dat we het bestrijden?”
Echte verandering vraagt niet om meer slogans, maar om consequente keuzes. Minder symptoombestrijding, meer systeemaanpak. Want stress is geen individueel falen, het is een collectieve verantwoordelijkheid.
