Anderhalf jaar na een dodelijk arbeidsongeval bij een aardappelverwerker in West-Vlaanderen voerde het arbeidsauditoraat een aangekondigde hercontrole uit. De machine viel intussen automatisch stil zodra iemand het veiligheidshek opende. Bij een storing moest het personeel wel nog altijd op de transportband klimmen. De arbeidsauditeur vertelde voor de rechtbank dat hij bij die controle zelf bijna van de installatie viel.
Het proces vond plaats op 25 september in Brugge. Het bedrijf en vier verantwoordelijken, onder wie de CEO, stonden terecht voor de dood van een 33-jarige medewerker van de weekendploeg in september 2023. Het openbaar ministerie vorderde tegen het bedrijf een boete van 100.000 euro en de sluiting van de afdeling met probatie-uitstel. De rechtbank doet uitspraak op 13 november.
Lees ook: Arbeidsongeval in bedrijf dat dierenvoeders produceert, opgehangen aan het been
Een storing die geregeld voorkwam, en een hek dat de machine niet stillegde
Het ongeval gebeurde in de aardappelontvangst, waar de aardappelen binnenkomen en naar de productie worden gevoerd. Volgens de arbeidsauditeur vallen de machines daar vaker in storing, omdat vuile aardappelen ze blokkeren. In de nacht van 4 september 2023 lukte een reset op afstand niet. De medewerker opende het hek rond de machine, maar die viel niet volledig stil. Om bij de klep te komen waar de storing zat, moest hij op de machine klimmen.
Op een bepaald moment sprong de installatie weer in gang. Hij viel op de transportband en werd meegetrokken in de klep. Collega’s zagen pas later op het monitoringsysteem dat de lijn stillag. De MUG-arts kon alleen nog het overlijden vaststellen.
Lees ook: Arbeidsongeval: De omkasting stond er, de achterpoort was open
De maatregel volgde het ongevalsmechanisme, de taak bleef dezelfde
De aanpassing die bij de hercontrole werd vastgesteld, pakt precies het onderdeel aan dat in de nacht van het ongeval faalde. Een hek dat opengaat, legt nu de machine stil. Dat is een reële verbetering. Ze beantwoordt de vraag wat er gebeurt als iemand de afscherming opent. De vraag echter waarom iemand überhaupt geregeld op een transportband moet staan om een klep te bereiken, bleef open.
Een storing die geregeld terugkomt, maakt van een uitzonderlijke handeling een routinetaak. Wie die taak vanop een band uitvoert, loopt een valrisico, of de band nu draait of niet. Zolang de oorzaak van de storing en de toegang tot de klep niet veranderen, komt dat risico bij elke storing terug. De frequentie van die storingen is bovendien een productiegegeven dat een directie kent.
Lees ook: Textielbedrijf krijgt boete van 25.000 euro voor dodelijk arbeidsongeval
Waarom vier verantwoordelijken mee terechtstaan
Het gebrek aan machineveiligheid vond de auditeur verontrustend. Nog verontrustender vond hij dat de gevaarlijke situaties gekend waren. Dat bleek uit de verhoren, en er werd volgens het auditoraat niets mee gedaan. Die vaststelling verklaart waarom naast het bedrijf ook vier natuurlijke personen gedagvaard werden.
Het bedrijf erkende dat wat het destijds deed te weinig was. De vier verantwoordelijken vragen de vrijspraak. Hun raadsman stelt dat een falende organisatie de bestuurders niet automatisch strafrechtelijk aansprakelijk maakt. Die vraag ligt nu bij de rechtbank. Voor organisatieleiders telt vooral dat het auditoraat de zaak opbouwt rond kennis: wie wist wat, en wat gebeurde er daarna.
Lees ook: Aannemersbedrijf veroordeeld voor dodelijk arbeidsongeval
Een veiligheidsbudget van 2,1 miljoen euro bereikt niet vanzelf de klep
De verdediging somde de maatregelen op die na het ongeval genomen werden. Er kwamen extra veiligheidsmedewerkers en een werkgroep veiligheid. Het bedrijf investeert naar eigen zeggen jaarlijks 2,1 miljoen euro in veiligheid. De raadsman gaf ook toe dat de hercontrole in 2025 niet feilloos verliep. Budget en structuur zijn nodig, maar of ze het risico op de werkvloer veranderen, hangt af van waarop ze gericht worden.
Een directie die wil weten of de maatregelen na een ernstig ongeval het risico wegnemen, kan enkele concrete beslissingen nemen:
- Laat het ongevalsverslag naast de technische oorzaak ook beschrijven welke taak de medewerker op die plek bracht, en hoe vaak die taak voorkomt.
- Vraag per installatie een overzicht van terugkerende storingen: hoe vaak ze voorkomen, wie ze oplost en vanop welke positie. Een storing die wekelijks terugkomt, hoort op de agenda van wie over veiligheidsinvesteringen beslist.
- Laat de corrigerende maatregelen zes tot twaalf maanden na het ongeval ter plaatse nagaan door iemand die niet bij de uitvoering betrokken was. Laat die persoon de taak zelf doorlopen, zoals de auditeur deed.
- Volg op directieniveau op hoeveel gemelde gevaarlijke situaties nog openstaan, en hoeveel daarvan ouder zijn dan drie maanden.
Op 13 november beslist de rechtbank over schuld en straf
De rechtbank oordeelt dan over de straf voor het bedrijf en over de aansprakelijkheid van de vier verantwoordelijken. De vaststelling bij de hercontrole staat los van die uitspraak. Een maatregel kan exact aansluiten bij het ongeval en toch het risico van de taak laten bestaan. Hoe vaak mag een storing iemand op een transportband brengen voordat het oplossen ervan een beslissing van de directie wordt?
Wekelijks een persoonlijk essay plus het artikeloverzicht in je mailbox? Schrijf je in via onderstaande link.
