Hoewel difterie voor velen klinkt als een ziekte uit vervlogen tijden, komt ze vandaag opnieuw op de radar. Het Europees Centrum voor Ziektepreventie en -bestrijding European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) meldt in een recente podcast dat er de afgelopen jaren opnieuw meer gevallen zijn vastgesteld, vooral in kwetsbare populaties. In België is er momenteel geen nieuwe uitbraak, maar in buurlanden zoals Duitsland wel. Voor de brede bevolking in België is het risico zeer laag, maar voor organisaties die met deze doelgroepen werken kan er wel een impact zijn. Ik geef meer duiding in dit artikel.
Wat is difterie?
Difterie is een ernstige infectieziekte veroorzaakt door Corynebacterium diphtheriae. Ze kan luchtweginfecties en huidzweren veroorzaken, en in ernstige gevallen levensbedreigende complicaties zoals hart- of zenuwaantasting. Dankzij een hoge vaccinatiegraad komt de ziekte in België nog zelden voor: tussen 2010 en 2021 waren er slechts 30 gevallen, met een tijdelijke opstoot in 2022 bij asielzoekers.
De kern van de Belgische aanpak bestaat uit vaccinatie en herhalingsinentingen, snelle herkenning van symptomen en verplichte melding van elk geval.
Bij een bevestigd geval zorgen de gezondheidsautoriteiten voor contactopsporing, isolatie en indien nodig antibioticaprofylaxe en vaccinatie van de omgeving.
Waarom nu opnieuw aandacht voor difterie?
Dankzij vaccinatie was difterie in West-Europa bijna verdwenen. Volgens de meest recente meldingen van het ECDC zien we echter dat difterie opnieuw vaker voorkomt in Duitsland, waar sinds 2022 meerdere gevallen zijn vastgesteld, vooral bij asielzoekers en kwetsbare groepen. Daarnaast worden ook andere Europese landen genoemd waar sporadische uitbraken of clusters optraden, zoals in Oost-Europa en in opvangsituaties in Zuid- en West-Europa.
Het gaat daarbij niet om grootschalige epidemieën, maar wel om een voortdurende circulatie in specifieke risicogroepen (daklozen, migranten, intraveneuze druggebruikers). Voor de brede bevolking blijft het risico laag dankzij de hoge vaccinatiegraad, maar deze pockets tonen aan dat de bacterie in Europa aanwezig blijft en dat waakzaamheid nodig is.
Voor HR en preventieadviseurs is dit nieuws dus relevant, omdat bepaalde organisaties werknemers, vrijwilligers of partners inzetten die in contact komen met asielzoekers en kwetsbare groepen. Denk aan zorginstellingen, OCMW’s, opvangdiensten of NGO’s.
Vaccinatie blijft de sleutel
De boodschap van ECDC en AVIQ: vaccinatie is en blijft de beste bescherming. Voor kinderen is de vaccinatiegraad hoog, maar bij volwassenen daalt de immuniteit sterk. Slechts 20 tot 45% van de volwassenen ouder dan 40 jaar heeft nog voldoende beschermende antistoffen. Regelmatige boosters zijn dus noodzakelijk.
Voor volwassenen in België is bescherming tegen difterie opgenomen in de combinatievaccins tegen difterie, tetanus en kinkhoest (dTpa, merknaam o.a. Boostrix®). Voor volwassenen wordt een herhalingsinenting aanbevolen om de tien jaar. In Vlaanderen voorziet de overheid deze vaccinatie gratis.
Een praktische vraag voor organisaties: weten uw medewerkers en vrijwilligers of ze nog beschermd zijn? Het kan nuttig zijn om dit op te nemen in het welzijns- of gezondheidsbeleid.
dTpa-vaccinatiegraad in de EU/EER.
Herkennen en snel handelen
Difterie is zeldzaam, maar het kan ernstig verlopen. Typische alarmsymptomen zijn keelpijn met grijswitte vliesjes in de keel, slik- of ademhalingsproblemen en bij cutane vormen hardnekkige huidzweren.
Voor professionals in het veld geldt: neem klachten bij kwetsbare groepen ernstig, moedig een snelle medische consultatie aan en verwijs bij twijfel door. Bij een bevestigd geval wordt isolatie en contactopvolging opgestart door de gezondheidsautoriteiten.
Wat betekent dit concreet voor werkgevers?
-
Check vaccinatiestatus: zeker bij medewerkers en vrijwilligers die in contact komen met kwetsbare populaties.
-
Neem het op in beleid: integreer vaccinatiebewustzijn in onboarding of vorming, vooral in sectoren met verhoogde blootstelling.
-
Communiceer duidelijk: geef medewerkers handvaten om signalen te herkennen en te weten wat te doen bij een vermoeden.
-
Werk samen met gezondheidspartners: zoals de arbeidsarts, lokale eerstelijnszorg en publieke gezondheidsdiensten.
Tot slot
De essentie: difterie is zeker geen massaal risico voor de brede bevolking, maar wel een aandachtspunt voor organisaties die werken met of voor kwetsbare groepen. Vaccinatie, alertheid en samenwerking met de juiste gezondheidsinstanties blijven de hoekstenen van preventie.
Wil je meer weten? Het nieuwsbericht van de ECD is te bekijken via deze link, de podcast via deze link.
