Carpaal tunnel syndroom (CTS) is een veelvoorkomende beroepsgerelateerde aandoening, veroorzaakt door herhaalde belasting van de pols. Werkgerelateerde risicofactoren zoals trillingen, repetitieve bewegingen en extreme polshoudingen spelen een belangrijke rol bij het ontstaan ervan. Een recent onderzoek identificeerde beroepen met een verhoogd risico en onderzocht de invloed van geslacht op de incidentie van CTS.

---

Wat is CTS?

CTS is de meest voorkomende inklemmingsneuropathie, met een geschatte prevalentie van 4-5%. De aandoening ontstaat wanneer de nervus medianus in de pols bekneld raakt, wat leidt tot symptomen zoals tintelingen, gevoelloosheid en verminderde gripkracht. Het komt vooral voor bij werkenden tussen 50 en 54 jaar. Naast persoonlijke risicofactoren zoals obesitas, reumatoïde artritis, diabetes en zwangerschap, is er voldoende bewijs dat werkfactoren bijdragen aan CTS: zo zou 50-90% van de CTS-gevallen werkgerelateerd zijn.

Symptomen en Diagnose

CTS ontwikkelt zich geleidelijk en begint meestal met tintelingen en gevoelloosheid in de hand, vooral ‘s nachts. Andere symptomen zijn:

• Pijn in de hand en pols, soms uitstralend naar de arm.

• Verminderde handkracht en moeite met fijne motoriek.

• Gevoelloosheid in de duim, wijsvinger en middelvinger. Diagnose gebeurt vaak via klinisch onderzoek en aanvullende tests zoals een zenuwgeleidingsonderzoek.

Behandeling en Herstel

Als CTS vroeg wordt ontdekt, kunnen eenvoudige maatregelen zoals polsbraces en rust helpen. In ernstigere gevallen kunnen injecties of chirurgie noodzakelijk zijn. Werkhervatting na een operatie moet zorgvuldig worden begeleid om herval te voorkomen.

---

Werkgerelateerde Risicofactoren

• Herhaalde en krachtige polsbewegingen: Repetitieve taken met hoge krachtniveaus en een korte werkcyclus (<10 seconden) verhogen het risico bijna twee keer.

• Extreme polshoudingen: Langdurige buiging of strekking van de pols verhoogt de kans op CTS.

• Hand-armtrillingen: Het gebruik van trillend gereedschap verhoogt het risico aanzienlijk.

• Psychosociale factoren: Hoge werkdruk en stress kunnen bijdragen aan CTS.

• Werkduur en intensiteit: Langdurige blootstelling aan deze risicofactoren verhoogt de kans op klachten aanzienlijk.

---

Sectoren en Beroepen met Verhoogd Risico

Beroepen met een hoog risico zijn onder andere:

• Productie- en verwerkende industrie: Vlees- en visverwerking, assemblage, machinebouw en metaalbewerking.

• Bouwsector: Metaalbewerkers, lassers, timmerlieden en arbeiders in steengroeven.

• Gezondheidszorg: Verzorgenden en verpleegkundigen, vooral bij taken waarbij herhaalde handbewegingen vereist zijn.

• Administratieve functies: Hoewel minder evident, tonen sommige studies een verhoogd risico bij intensief toetsenbord- en muisgebruik.

• Transport en logistiek: Chauffeurs en magazijnmedewerkers die langdurig werken met trillende voertuigen of zware ladingen hanteren.

• Dienstensector: Schoonmakers en kappers die vaak repetitieve handbewegingen uitvoeren.

---

Invloed van Geslacht op CTS

CTS komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen, mogelijk door anatomische en hormonale verschillen. Vrouwen hebben gemiddeld een kleinere carpale tunnel, waardoor de nervus medianus sneller bekneld kan raken. Hormonale schommelingen, zoals tijdens zwangerschap en menopauze, kunnen leiden tot vochtophoping en zwelling in de pols, wat het risico op CTS verhoogt.

Daarnaast werken vrouwen vaker in sectoren met repetitieve handbewegingen, zoals de zorg en administratieve functies, wat hun kans op CTS vergroot. Bij mannen komt CTS daarentegen vaker voor in fysiek zware beroepen waarbij kracht en trillingen een rol spelen. Binnen dezelfde sector kunnen verschillen in taken, werkbelasting en blootstelling aan risicofactoren eveneens bijdragen aan variaties in CTS-risico tussen mannen en vrouwen.

Sectorafhankelijke verschillen

• Hoger risico bij mannen: Beroepen zoals mijnbouw, bouw en zorgberoepen zoals verpleegkundigen en zorgassistenten vertonen een verhoogd risico op CTS bij mannelijke werknemers.

• Hoger risico bij vrouwen: Beroepen in de schoonmaaksector, houtbewerking en textielverwerking blijken een significant verhoogd risico op CTS te hebben bij vrouwelijke werknemers.

• Beroepen met een verhoogd risico voor beide geslachten: Lassen, verpakken, slachten en voedselverwerking zijn sectoren waar zowel mannelijke als vrouwelijke werknemers een verhoogd risico lopen.

---

Preventieve Maatregelen

• Ergonomische aanpassingen: Vermijden van extreme polshoudingen, verminderen van trillingsblootstelling en optimaliseren van werkplekken.

• Werkorganisatie: Afwisseling van taken en voldoende pauzes om overbelasting te voorkomen.

• Bewustwording en training: Opleiding in veilig gereedschapsgebruik en ergonomisch werken.

• Monitoring en vroegtijdige detectie: Regelmatige gezondheidsbeoordelingen om klachten vroegtijdig op te sporen.

• Technologische ondersteuning: Gebruik van ergonomische hulpmiddelen zoals polssteunen en verstelbare werkstations.

• Werkdruk en psychosociale factoren aanpakken: Het verminderen van werkstress kan bijdragen aan preventie.

---

Conclusie

CTS blijft een belangrijke beroepsziekte, vooral in sectoren met repetitieve handelingen en zware belasting. Preventieve maatregelen en ergonomische interventies kunnen het risico aanzienlijk verminderen. Vroegtijdige signalering en aanpassingen op de werkvloer zijn essentieel om ernstige CTS-gevallen te voorkomen. Verdere studie is nodig om sekseverschillen beter te begrijpen en om preventiestrategieën te optimaliseren.

---

Bron

Eros, F.R. et al. Sex-differences in the risk of carpal tunnel syndrome: results from a large Ontario, Canada worker cohort. BMC Musculoskelet Disord 25, 1098 (2024).