Tussen 2013 en 2022 daalde het aantal officieel erkende beroepsziekten in de Europese Unie met 25%. Longkanker, mesothelioom, aandoeningen van het bewegingsapparaat en contactdermatitis blijven echter belangrijke aandachtspunten. Deze analyse biedt preventieadviseurs een overzicht van de belangrijkste trends.

---

Meer dan 37.000 erkende gevallen van beroepskanker

In de periode 2013–2022 werden in de EU in totaal 37.022 gevallen van beroepskanker erkend. Longkanker (15.272 gevallen) en mesothelioom (14.914 gevallen, vaak gerelateerd aan blootstelling aan asbest) waren het meest frequent.

In de laatste drie jaren van de meetperiode (2020–2022) lagen de cijfers lager dan gemiddeld. Deze daling hangt vermoedelijk samen met de COVID-19-pandemie, die de reguliere werking van gezondheids- en erkenningssystemen beïnvloedde.

Beroepskanker ontwikkelt zich vaak pas jaren na blootstelling, wat preventie en vroegtijdige detectie des te belangrijker maakt.

---

Algemene daling van beroepsziekten in de EU

De totale EU-index van erkende beroepsziekten daalde tussen 2013 en 2022 met 25%, vooral na 2017. De grootste dalingen werden gezien bij:

• Pneumoconiose: –56%

• Contactdermatitis: –47%

• Beroepskanker (selectie): –26%

• Aandoeningen van het bewegingsapparaat (selectie): –3%

---

Specifieke ziekten: duidelijke afnames en enkele stijgers

Een aantal individuele aandoeningen vertoonde een uitgesproken daling:

• Astma: –50%

• Pleurale plaque (door asbest): –42%

• Aandoeningen van het binnenoor: –67%

Voor beroepskanker daalde het aantal erkende gevallen van:

• Mesothelioom: –18%

• Longkanker: –39%

Ook de erkende gevallen van pneumoconiose daalden:

• Door asbest en minerale vezels: –13%

• Door silicastof: –48%

Bij contactdermatitis werd een daling vastgesteld van:

• Allergische vorm: –44%

• Irriterende vorm: –42%

Voor aandoeningen van het bewegingsapparaat daalden onder andere:

• Letsels door overbelasting: –49%

• Tussenwervelschijfaandoeningen: –44%

• Perifere vaataandoeningen: –40%

Toch stegen enkele aandoeningen:

• Mononeuropathieën van de bovenste ledematen: +4%

• Andere enthesopathieën (pijnlijke gewrichten): +15%

---

Variatie tussen lidstaten en methodologische kanttekening

De gegevens zijn gebaseerd op informatie uit maximaal 24 EU-landen. Duitsland, Griekenland en Portugal werden niet (volledig) opgenomen in de analyse. De gebruikte statistieken zijn experimenteel en geven niet alleen het voorkomen van beroepsziekten weer, maar ook hoe erkenningsprocedures in nationale systemen zijn ingebed.

Een laag aantal erkende beroepsziekten in een land betekent dus niet noodzakelijk dat er minder beroepsziekten voorkomen; het kan ook wijzen op verschillen in meldingscultuur, erkenningsprocedures of beschikbaarheid van medische dossiers.

---

De kernlijst van beroepsziekten

De analyse is gebaseerd op een vaste kernlijst van 16 veel voorkomende beroepsziekten, gegroepeerd in vier categorieën:

• Beroepskanker: longkanker en mesothelioom

• Pneumoconiose: door asbest of silica

• Aandoeningen van het bewegingsapparaat: o.a. schouderlaesies, peesontstekingen en zenuwschade

• Contactdermatitis: allergisch of irriterend

Daarnaast zijn drie afzonderlijke ziekten opgenomen: astma, pleurale plaque en aandoeningen van het binnenoor.

---

Invloed van COVID-19 op cijfers

De pandemie beïnvloedde het aantal erkende beroepsziekten door:

• Verminderde activiteit of tijdelijke sluiting van sectoren

• Verhoogde blootstelling in zorg en welzijn

• Vertraagde erkenningsprocedures

Dit leidde tot een atypische daling van het aantal meldingen in 2020–2022.

---

Rol van preventieadviseurs

De daling van het aantal beroepsziekten is bemoedigend, maar vraagt om blijvende waakzaamheid. Preventieadviseurs spelen een sleutelrol in het:

• Signaleren van risicovolle blootstellingen

• Inrichten van preventieve maatregelen

• Samenwerken met arbeidsartsen en werkgevers

• Ondersteunen bij correcte aangifte en opvolging

---

Bron

De volledige statistieken en landenprofielen zijn beschikbaar via de Eurostat-website.